Çölyak hastalığı, genetik yatkınlığı bulunan kişilerde glüten tüketimiyle tetiklenen kronik ve otoimmün bir ince bağırsak hastalığıdır. Glüten alındığında bağışıklık sistemi ince bağırsağın iç yüzeyine saldırır ve besin emiliminden sorumlu bağırsak villuslarında hasar oluşur. Bu durum zamanla vitamin ve mineral eksikliklerine, kansızlığa ve çeşitli sindirim sistemi şikâyetlerine yol açabilir.
Glüten; buğday, arpa ve çavdarda bulunan doğal bir protein grubudur. Ekmek, makarna, unlu mamuller ve birçok işlenmiş gıdada bulunabilir. Çölyak hastalarında glüten tüketimi bağışıklık sistemini tetikleyerek ince bağırsakta iltihaplanmaya ve doku hasarına neden olur.
Çölyak hastalığında glüten tüketimi, bağışıklık sisteminin ince bağırsak hücrelerine karşı reaksiyon geliştirmesine neden olur. Bu süreç bağırsak yüzeyindeki villusların düzleşmesine (villus atrofisi) ve besin emiliminin bozulmasına yol açar. Hastalıkta günümüzde bilinen tek etkili tedavi, ömür boyu sıkı glutensiz beslenmedir.
Çölyak hastalığının belirtileri kişiden kişiye değişebilir. Bazı hastalarda yalnızca hafif şikâyetler görülürken bazı kişilerde belirgin emilim bozukluğu gelişebilir.
Tanı sürecinde kan testleri ve endoskopik inceleme birlikte değerlendirilir. Tanı konulmadan önce glutensiz diyete başlanmaması önemlidir; aksi halde test sonuçları yanıltıcı olabilir.
Çölyak hastalığının temel tedavisi ömür boyu glutensiz beslenmedir. Glüten tamamen diyetten çıkarıldığında ince bağırsaktaki hasar büyük oranda iyileşebilir ve belirtiler zamanla düzelebilir.
Glüten içeren besinlerden tamamen kaçınılması gerekir. Ayrıca çapraz bulaş riskine karşı mutfakta hazırlık ve saklama koşullarına dikkat edilmelidir.
Glüten içeren tahıllar:
Doğal olarak glutensiz besinler:
Tedavi edilmeyen çölyak hastalığında uzun dönemde ciddi sağlık sorunları gelişebilir.
Uzun süren ishal, açıklanamayan kansızlık, kilo kaybı, şişkinlik, kronik karın ağrısı, vitamin eksiklikleri veya ailede çölyak hastalığı öyküsü bulunması durumunda gastroenteroloji uzmanına başvurulmalıdır. Erken tanı sayesinde bağırsak hasarı önlenebilir ve yaşam kalitesi önemli ölçüde artırılabilir.
Uzm. Dr. Erhan Ergin, İzmir ve Manisa'da çölyak hastalığının tanı, tedavi ve uzun dönem takip süreçlerini güncel gastroenteroloji kılavuzları doğrultusunda yürütmektedir. Gerekli görülen hastalarda gastroskopi ve duodenum biyopsisi uygulanarak tanı doğrulanmakta, hastalara kişiye özel glutensiz beslenme ve takip planı oluşturulmaktadır.
Çölyak Hastalığı Nedir?
Glüten Nedir?
Çölyak Hastalığı ile Glüten Arasındaki İlişki
Çölyak Hastalığının Belirtileri Nelerdir?
Çölyak Hastalığı Nasıl Tanı Konur?
Çölyak Hastalığında Tedavi Nasıl Yapılır?
Glutensiz Diyette Nelere Dikkat Edilmelidir?
Tedavi Edilmezse Ne Olabilir?
Ne Zaman Gastroenteroloji Uzmanına Başvurulmalıdır?
İzmir ve Manisa'da Çölyak Hastalığı Tanı ve Tedavisi
Uzm. Dr. Erhan Ergin
Gastroenteroloji
Çölyak Hastalığı ve Glüten İlişkisi
10%