Kabızlık Nedir?

Kabızlık yalnızca tuvalete seyrek çıkmak anlamına gelmez. Bazı kişiler her gün tuvalete çıksa bile sert dışkı, aşırı zorlanma, tam boşalamama hissi veya dışkılama için uzun süre tuvalette kalma gibi şikayetler yaşayabilir.

Her bireyin normal dışkılama düzeni farklıdır. Bu nedenle kabızlık değerlendirilirken dışkılama sıklığı, dışkı kıvamı, zorlanma, ağrı, şişkinlik, ilaç kullanımı ve eşlik eden alarm bulguları birlikte ele alınmalıdır.

Kabızlık Belirtileri Nelerdir?

Kabızlık belirtileri kişiden kişiye değişebilir. Bazı hastalarda seyrek dışkılama ön plandayken, bazı hastalarda zorlanma ve tam boşalamama hissi daha belirgindir.

• Haftada normalden daha az dışkılama,
• Sert, kuru veya topaklı dışkı,
• Dışkılama sırasında aşırı zorlanma,
• Tam boşalamama hissi,
• Tuvalette uzun süre kalma,
• Karında şişkinlik ve gaz,
• Karın ağrısı veya kramp,
• Dışkılama sonrası rahatlayamama,
• Dışkı çapında değişiklik,
• Makatta ağrı, çatlak veya kanama,
• İştahsızlık veya mide bulantısı,
• Tuvalet ihtiyacı olduğu halde dışkılayamama.

Kabızlık Neden Olur?

Kabızlığın nedeni her hastada aynı değildir. Beslenme düzeni, sıvı alımı, hareket düzeyi, kullanılan ilaçlar, bağırsak hareketleri, hormonal hastalıklar ve dışkılama koordinasyonu kabızlık üzerinde etkili olabilir.

Bazı hastalarda kabızlık basit yaşam tarzı faktörleriyle ilişkiliyken, bazı hastalarda daha ayrıntılı inceleme gerektiren altta yatan hastalıklar bulunabilir.

Kronik Kabızlık Nedir?

Kabızlık uzun süre devam ediyor, sık tekrarlıyor veya yaşam kalitesini belirgin şekilde etkiliyorsa kronik kabızlık olarak değerlendirilebilir. Kronik kabızlıkta yalnızca dışkılama sıklığı değil, dışkılama zorluğu ve tam boşalamama hissi de önemlidir.

Kronik kabızlıkta altta yatan nedenin belirlenmesi gerekir. Yavaş bağırsak geçişi, irritabl bağırsak sendromu, pelvik taban bozukluğu, ilaçlar, hormonal hastalıklar veya yapısal bağırsak sorunları araştırılabilir.

Kabızlık Hangi Hastalıkların Belirtisi Olabilir?

Kabızlık çoğu zaman yaşam tarzı veya fonksiyonel bağırsak sorunlarıyla ilişkili olsa da bazı hastalıklarda da görülebilir. Bu nedenle uzun süren, yeni başlayan veya alarm bulgularıyla birlikte olan kabızlık ciddiye alınmalıdır.

• İrritabl bağırsak sendromu, özellikle kabızlık baskın IBS,
• Hipotiroidi,
• Diyabet,
• Kalsiyum yüksekliği gibi metabolik sorunlar,
• Parkinson hastalığı gibi nörolojik hastalıklar,
• Pelvik taban disfonksiyonu,
• Bağırsak darlıkları,
• Bağırsak polipleri veya tümöral lezyonlar,
• Divertikül hastalığına bağlı darlıklar,
• Anal fissür veya ağrılı dışkılama nedeniyle dışkılamadan kaçınma.

Kabızlık ve İrritabl Bağırsak Sendromu İlişkisi

Kabızlık, irritabl bağırsak sendromunun kabızlık baskın tipinde görülebilir. Bu durumda kabızlığa karın ağrısı, şişkinlik, gaz, dışkılama sonrası rahatlama hissi ve dönemsel dışkılama değişiklikleri eşlik edebilir.

IBS’ye bağlı kabızlıkta bağırsakta yapısal bir hastalık saptanmayabilir; ancak belirtiler hastanın günlük yaşamını ciddi şekilde etkileyebilir. Ayırıcı tanıda dışkıda kan, kilo kaybı, kansızlık ve gece belirtileri gibi alarm bulguları özellikle sorgulanmalıdır.

Pelvik Taban Kaynaklı Kabızlık Nedir?

Bazı hastalarda sorun dışkının bağırsakta yavaş ilerlemesinden çok, dışkılama sırasında makat ve pelvik taban kaslarının uygun şekilde gevşeyememesidir. Bu durumda hasta sık tuvalete gitmesine rağmen dışkılayamayabilir veya tam boşalamama hissi yaşayabilir.

Pelvik taban kaynaklı kabızlıkta aşırı ıkınma, uzun süre tuvalette kalma, elle destek ihtiyacı, dışkılama sırasında tıkanıklık hissi ve tam boşalamama ön planda olabilir. Bu hastalarda özel testler ve pelvik taban tedavileri gerekebilir.

Kabızlık Tanısı Nasıl Konulur?

Kabızlık değerlendirmesinde hastanın dışkılama sıklığı, dışkı kıvamı, zorlanma derecesi, karın ağrısı, şişkinlik, kanama, kilo kaybı, beslenme düzeni, sıvı alımı, hareket düzeyi ve kullanılan ilaçlar ayrıntılı olarak sorgulanır.

Gerekli durumlarda kan testleri, tiroid fonksiyon testleri, kalsiyum ve elektrolit değerlendirmesi, dışkı testleri, kolonoskopi, karın görüntüleme yöntemleri, anorektal manometri, balon çıkarma testi veya kolon transit zamanı testleri kullanılabilir.

Kabızlıkta Kolonoskopi Ne Zaman Gerekir?

Her kabızlık şikayetinde kolonoskopi yapılması gerekmez. Ancak bazı durumlarda kalın bağırsağın doğrudan değerlendirilmesi gerekir.

• Dışkıda kan veya makattan kan gelmesi,
• Açıklanamayan demir eksikliği anemisi,
• Açıklanamayan kilo kaybı,
• Dışkılama alışkanlığında yeni ve kalıcı değişiklik,
• Dışkı çapında belirgin incelme,
• Ailede kolon kanseri veya ileri özellikli polip öyküsü,
• Tarama yaşına gelmiş olmak,
• Tedaviye rağmen düzelmeyen veya giderek kötüleşen kabızlık.

Kabızlık Tedavisi Nasıl Planlanır?

Kabızlık tedavisi altta yatan nedene göre kişiye özel planlanır. Kısa süreli kabızlıkta yaşam tarzı ve beslenme düzenlemeleri yeterli olabilirken, kronik kabızlıkta ilaç tedavisi, pelvik taban değerlendirmesi veya ileri tetkikler gerekebilir.

Tedavide amaç yalnızca dışkılama sayısını artırmak değildir. Dışkı kıvamını düzenlemek, zorlanmayı azaltmak, tam boşalma hissini iyileştirmek ve hastanın günlük yaşamını rahatlatmak hedeflenir.

Kabızlıkta Beslenme Nasıl Olmalı?

Kabızlıkta beslenme düzenlemesi önemlidir; ancak her hastaya aynı diyet uygun olmayabilir. Lif alımı bazı hastalarda faydalı olurken, bazı hastalarda hızlı lif artışı şişkinlik ve gazı artırabilir.

• Sebze, meyve, baklagil ve tam tahıl tüketimini kişiye uygun şekilde artırmak,
• Lif artışını yavaş ve kontrollü yapmak,
• Günlük sıvı alımına dikkat etmek,
• Öğün düzenini korumak,
• Aşırı işlenmiş ve liften fakir gıdaları azaltmak,
• Sabah kahvaltısından sonra tuvalet rutini oluşturmak,
• Şişkinlik yapan gıdaları gözlemlemek,
• Uzun süreli kısıtlayıcı diyetlere hekim önerisi olmadan başlamamak.

Kabızlıkta Yaşam Tarzı Düzenlemeleri

Kabızlık tedavisinde günlük alışkanlıklar önemli rol oynar. Düzenli hareket, yeterli sıvı, doğru tuvalet pozisyonu ve tuvalet ihtiyacını ertelememek bağırsak düzenini destekleyebilir.

• Düzenli yürüyüş veya fiziksel aktivite yapmak,
• Tuvalet ihtiyacını ertelememek,
• Tuvalette uzun süre telefonla vakit geçirmemek,
• Ayakların altına küçük yükselti koyarak daha uygun tuvalet pozisyonu sağlamak,
• Her gün benzer saatlerde tuvalet rutini oluşturmak,
• Stres ve uyku düzenini değerlendirmek,
• Kullanılan ilaçları hekimle gözden geçirmek,
• Kabızlık ilaçlarını kontrolsüz ve uzun süre kullanmamak.

Kabızlık İlaçları Ne Zaman Kullanılır?

Beslenme ve yaşam tarzı düzenlemelerine rağmen kabızlık devam ediyorsa ilaç tedavileri gündeme gelebilir. Lif destekleri, dışkı yumuşatıcılar, osmotik laksatifler, uyarıcı laksatifler veya bağırsak hareketlerini düzenleyen farklı ilaçlar hastaya göre planlanabilir.

Kabızlık ilaçlarının türü, dozu ve kullanım süresi hekim değerlendirmesine göre belirlenmelidir. Özellikle ileri yaş, gebelik, böbrek hastalığı, kalp hastalığı, düzenli ilaç kullanımı veya kronik hastalık varlığında kendi kendine ilaç kullanmak sakıncalı olabilir.

Kabızlıkta Lavman Kullanılır mı?

Lavman bazı durumlarda kısa süreli rahatlama sağlayabilir; ancak sık ve kontrolsüz kullanımı doğru değildir. Lavmanın sürekli ihtiyaç haline gelmesi, altta yatan dışkılama bozukluğu veya bağırsak hareket sorunlarının değerlendirilmesi gerektiğini gösterebilir.

Özellikle yaşlı hastalarda, çocuklarda, gebelerde, kalp-böbrek hastalığı olanlarda veya şiddetli karın ağrısı eşlik eden kabızlıkta lavman ve müshil kullanımı mutlaka hekim önerisiyle olmalıdır.

Kabızlık Tedavi Edilmezse Ne Olur?

Uzun süren kabızlık yaşam kalitesini bozabilir ve bazı hastalarda hemoroid, anal fissür, makattan kanama, dışkı birikimi, karın ağrısı ve şişkinlik gibi sorunlara yol açabilir.

Kabızlık bazen bağırsak darlığı, polip, tümöral lezyon veya farklı hastalıkların belirtisi olabileceği için özellikle alarm bulguları varsa yalnızca geçici ilaçlarla bastırılmamalıdır.

Çocuklarda ve Yaşlılarda Kabızlık

Kabızlık çocuklarda ve yaşlılarda farklı nedenlerle ortaya çıkabilir. Çocuklarda tuvalet alışkanlığı, beslenme düzeni ve dışkılama korkusu etkili olabilirken; yaşlılarda hareketsizlik, yetersiz sıvı alımı, ilaçlar ve eşlik eden hastalıklar daha sık rol oynayabilir.

Bu gruplarda kabızlık tedavisi yaşa, genel sağlık durumuna ve eşlik eden hastalıklara göre planlanmalıdır. Özellikle ani başlayan kabızlık, kusma, karında şişlik, kanama veya kilo kaybı varsa değerlendirme geciktirilmemelidir.

İzmir ve Çevresinde Kabızlık Değerlendirmesi

Kabızlık; seyrek dışkılama, sert dışkı, zorlanma, şişkinlik, tam boşalamama hissi ve karın ağrısı gibi şikayetlerle ortaya çıkabilir. İzmir ve çevresinde kabızlık şikayeti yaşayan hastalar gastroenteroloji değerlendirmesi ile altta yatan neden ve uygun takip planı hakkında bilgi alabilir.

Uzm. Dr. Erhan Ergin tarafından yapılan gastroenteroloji değerlendirmelerinde hastanın dışkılama düzeni, beslenme alışkanlıkları, sıvı alımı, ilaç kullanımı, alarm bulguları, kan testleri ve gerekli durumlarda kolonoskopi ya da ileri bağırsak fonksiyon testleri birlikte ele alınarak kabızlığa yönelik kişiye uygun yaklaşım planlanır.

Ne Zaman Gastroenteroloji Uzmanına Başvurulmalı?

Kabızlık uzun sürüyorsa, sık tekrarlıyorsa, yaşam kalitesini etkiliyorsa, dışkıda kan, makattan kan gelmesi, açıklanamayan kilo kaybı, kansızlık, sürekli karın ağrısı, kusma, gaz-dışkı çıkaramama veya ileri yaşta yeni başlayan dışkılama değişikliği varsa gastroenteroloji uzmanına başvurmak önemlidir.

Bu içerik yalnızca bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Tanı, takip ve tedavi için mutlaka hekim değerlendirmesi gerekir.