Makattan Kan Gelmesi
Makattan kan gelmesi; dışkıda, tuvalet kağıdında, klozette veya iç çamaşırında kan görülmesiyle fark edilebilen bir sindirim sistemi bulgusudur. Kan parlak kırmızı, koyu kırmızı, bordo veya siyaha yakın renkte olabilir.
Makattan kan gelmesi bazen hemoroid veya anal fissür gibi makat bölgesi hastalıklarından kaynaklanabilir. Ancak bağırsak polipleri, divertikül hastalığı, ülseratif kolit, Crohn hastalığı, enfeksiyonlar veya kolon kanseri gibi daha ciddi nedenlerle de görülebilir. Bu nedenle kanamanın nedeni değerlendirilmelidir.
Yoğun kanama, siyah dışkılama, baş dönmesi, bayılma hissi, çarpıntı, tansiyon düşüklüğü, şiddetli karın ağrısı, ateş veya genel durumda bozulma varsa acil sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.
Makattan Kan Gelmesi Nedir?
Makattan kan gelmesi, sindirim sisteminin alt bölümlerinden veya makat çevresinden kaynaklanan kanamanın dışkılama sırasında ya da dışkılamadan bağımsız şekilde fark edilmesidir. Kanama az miktarda çizgi şeklinde olabileceği gibi damlama, pıhtı veya dışkıya karışmış kan şeklinde de olabilir.
Kanın rengi ve görünümü kanama kaynağı hakkında ipucu verebilir; ancak tek başına kesin tanı koydurmaz. Parlak kırmızı kan genellikle makat, rektum veya kalın bağırsağın son bölümlerinden kaynaklanabilir. Koyu kırmızı veya siyaha yakın dışkı ise daha yukarı seviyedeki sindirim sistemi kanamalarıyla ilişkili olabilir.
Makattan kan gelmesi “hemoroiddir” denilerek geçiştirilmemelidir. Hemoroid sık görülen bir neden olsa da aynı belirti bağırsak polipleri, iltihabi bağırsak hastalıkları veya kolon kanseri gibi durumlarda da görülebilir.
Makattan Kan Gelmesi Belirtileri Nelerdir?
Makattan kan gelmesi farklı şekillerde fark edilebilir. Kanamanın miktarı, rengi, dışkıyla ilişkisi ve eşlik eden şikayetler tanı sürecinde önemlidir.
- Tuvalet kağıdında parlak kırmızı kan görülmesi,
- Klozette damlama şeklinde kan fark edilmesi,
- Dışkının üzerinde çizgi şeklinde kan görülmesi,
- Dışkıya karışmış kırmızı veya bordo renkli kan,
- Siyah, katran benzeri dışkılama,
- Makatta ağrı, yanma veya kaşıntı,
- Dışkılama sırasında cam kesiği gibi ağrı,
- Mukuslu dışkılama,
- Karın ağrısı ve kramp,
- İshal veya kabızlık,
- Halsizlik, baş dönmesi veya çarpıntı,
- Kansızlık ve demir eksikliği bulguları.
Kanama tekrarlıyorsa, dışkıya karışmış kan varsa, kilo kaybı, kansızlık, dışkılama alışkanlığında değişiklik, gece ishali veya ailede kolon kanseri öyküsü eşlik ediyorsa gastroenteroloji değerlendirmesi geciktirilmemelidir.
Makattan Kan Gelmesi Neden Olur?
Makattan kan gelmesinin nedeni hastanın yaşına, kanamanın görünümüne, dışkılama alışkanlığına, ağrı olup olmamasına, kullanılan ilaçlara ve eşlik eden bağırsak şikayetlerine göre değişebilir.
En sık nedenler arasında hemoroid ve anal fissür yer alsa da, kanamanın kesin kaynağı muayene ve gerekli tetkiklerle belirlenmelidir.
Makatta toplardamar yastıkçıklarının genişlemesiyle oluşur. Genellikle parlak kırmızı kanama, kaşıntı, dolgunluk veya memeleşme ile görülebilir.
Makat çatlağıdır. Sert dışkılama sonrası cam kesiği gibi ağrı ve tuvalet kağıdında parlak kırmızı kan görülebilir.
Kolon veya rektumda gelişen polipler bazen gizli ya da görünür kanamaya neden olabilir. Kolonoskopi ile saptanabilir ve uygun olanlar çıkarılabilir.
Kalın bağırsak duvarındaki küçük kesecikler bazı hastalarda ani ve belirgin kanamaya yol açabilir.
Ülseratif kolit ve Crohn hastalığında kanlı ishal, karın ağrısı, mukuslu dışkılama, kilo kaybı ve halsizlik görülebilir.
Dışkıda kan, dışkılama alışkanlığında değişiklik, kansızlık, kilo kaybı veya dışkı çapında incelme ile ortaya çıkabilir. Erken değerlendirme önemlidir.
Kanamanın Rengi Ne Anlama Gelebilir?
Kanamanın rengi ve görünümü hekim için önemli bir ipucu olabilir. Ancak kanamanın rengine bakarak kesin tanı koymak doğru değildir.
- Parlak kırmızı kan: Makat, rektum veya kalın bağırsağın son bölümlerinden kaynaklanabilir.
- Dışkının üzerinde çizgi şeklinde kan: Hemoroid veya fissür gibi makat bölgesi nedenlerinde görülebilir.
- Dışkıya karışmış kan: Kolit, polip, divertikül kanaması veya tümöral lezyon gibi bağırsak içi nedenleri düşündürebilir.
- Bordo renkli dışkı: Kalın bağırsağın daha üst bölümleri veya ince bağırsak kaynaklı kanamalarda görülebilir.
- Siyah, katran benzeri dışkı: Üst sindirim sistemi kanaması dahil daha ciddi kanama nedenleri açısından acil değerlendirme gerektirebilir.
Hemoroid Kanaması Nasıl Olur?
Hemoroid kanaması genellikle parlak kırmızı renktedir. Kan tuvalet kağıdında, klozette damlama şeklinde veya dışkının üzerinde görülebilir. Bazı hastalarda makatta kaşıntı, şişlik, dolgunluk veya dışarı çıkan meme hissi eşlik edebilir.
Hemoroid sık görülen bir neden olsa da, her makattan kan gelmesi hemoroid kaynaklı değildir. Özellikle ileri yaşta yeni başlayan kanama, dışkılama alışkanlığı değişikliği, kilo kaybı veya kansızlık varsa kolonoskopi değerlendirmesi gerekebilir.
Anal Fissür Kanaması Nasıl Olur?
Anal fissür, makat çevresinde çatlak oluşmasıdır. Genellikle kabızlık, sert dışkılama veya ishal sonrası gelişebilir. Dışkılama sırasında şiddetli yanma, batma veya cam kesiği gibi ağrı tipiktir.
Fissürde kanama çoğunlukla az miktarda ve parlak kırmızı renktedir. Ağrı nedeniyle hasta dışkılamayı erteleyebilir; bu durum kabızlığı artırarak çatlağın iyileşmesini zorlaştırabilir.
Dışkıda Kan Görülmesi Hangi Hastalıkları Düşündürür?
Dışkıda kan görülmesi, kanamanın dışkıyla karıştığını veya bağırsak içinden kaynaklanabileceğini düşündürebilir. Bu durumda yalnızca makat bölgesi hastalıkları değil, kalın bağırsak hastalıkları da değerlendirilmelidir.
- Kolon polipleri,
- Kolon ve rektum kanseri,
- Ülseratif kolit,
- Crohn hastalığı,
- Enfeksiyöz kolit,
- Divertikül kanaması,
- İskemik kolit,
- Damar kaynaklı lezyonlar,
- Radyasyon proktiti,
- İlaçlara bağlı bağırsak hasarı.
Makattan Kan Gelmesi ve Kolon Kanseri İlişkisi
Makattan kan gelmesi kolon veya rektum kanserinin belirtilerinden biri olabilir. Bu durum özellikle dışkılama alışkanlığında yeni başlayan değişiklik, açıklanamayan kilo kaybı, kansızlık, dışkı çapında incelme veya ailede kolon kanseri öyküsü ile birlikteyse daha dikkatli değerlendirilmelidir.
Kolon kanseri erken dönemde belirti vermeyebilir. Bu nedenle tarama yaşı gelen bireylerde kolonoskopi ve diğer tarama yöntemleri önemlidir. Kanama şikayeti olan kişilerde ise değerlendirme taramadan çok tanısal amaç taşır.
Makattan Kan Gelmesinde Tanı Nasıl Konulur?
Tanı sürecinde kanamanın rengi, miktarı, dışkıyla ilişkisi, ağrı olup olmadığı, ishal veya kabızlık varlığı, kilo kaybı, kansızlık, ilaç kullanımı ve aile öyküsü ayrıntılı olarak değerlendirilir.
Gerekli durumlarda makat bölgesi muayenesi, rektal muayene, anoskopi veya rektoskopi, kan testleri, dışkı testleri, kolonoskopi, endoskopi, BT anjiyografi veya farklı görüntüleme yöntemleri kullanılabilir.
Kolonoskopi Ne Zaman Gerekir?
Makattan kan gelmesinde her hastaya aynı yaklaşım uygulanmaz. Ancak bazı durumlarda kalın bağırsak ve rektumun kolonoskopi ile değerlendirilmesi önemlidir.
- Tekrarlayan veya nedeni açıklanamayan makattan kan gelmesi,
- Dışkıya karışmış kan görülmesi,
- Açıklanamayan demir eksikliği anemisi,
- Açıklanamayan kilo kaybı,
- Dışkılama alışkanlığında yeni başlayan değişiklik,
- Dışkı çapında incelme,
- Gece ishali veya dışkıda mukus,
- Ailede kolon kanseri veya ileri özellikli polip öyküsü,
- Tarama yaşına gelmiş olmak,
- Hemoroid tedavisine rağmen devam eden kanama.
Makattan Kan Gelmesi Tedavisi Nasıl Planlanır?
Makattan kan gelmesinde tedavi, kanamanın nedenine göre planlanır. Hemoroid, anal fissür, kolit, polip, divertikül kanaması veya tümöral lezyon gibi farklı nedenlerde tedavi yaklaşımı farklıdır.
Tedavide kabızlık veya ishalin düzenlenmesi, lif ve sıvı alımının planlanması, makat bölgesi tedavileri, ilaç tedavileri, endoskopik işlemler, polip çıkarılması, iltihabi bağırsak hastalığı tedavileri veya gerekli durumlarda cerrahi değerlendirme gündeme gelebilir.
Makattan Kan Gelmesinde Evde Ne Yapılmalı?
Az miktarda kanama olsa bile kanamanın tekrarlayıp tekrarlamadığı, dışkı rengi, ağrı varlığı ve dışkılama alışkanlığı takip edilmelidir. Ancak evde uygulamalar tanı yerine geçmez.
- Kanamanın rengini, miktarını ve ne zaman olduğunu not etmek,
- Kabızlık varsa dışkıyı yumuşatacak beslenme düzeni için hekim önerisi almak,
- Uzun süre tuvalette kalmamak ve aşırı ıkınmamak,
- Makattan kan gelmesini sadece hemoroide bağlamamak,
- Kan sulandırıcı ilaçları hekim bilgisi olmadan kesmemek,
- Kontrolsüz ağrı kesici veya ishal kesici ilaç kullanmamak,
- Tekrarlayan kanama varsa gastroenteroloji değerlendirmesi almak,
- Yoğun kanama veya bayılma hissinde acile başvurmak.
Makattan Kan Gelmesi Tedavi Edilmezse Ne Olur?
Kanamanın nedeni basit bir fissür veya hemoroid olabilir; ancak tedavi edilmediğinde ağrı, tekrarlayan kanama, kansızlık ve yaşam kalitesinde azalma gelişebilir.
Daha önemlisi, bağırsak polipleri, iltihabi bağırsak hastalıkları, divertikül kanaması veya kolon kanseri gibi nedenlerde tanının gecikmesi hastalığın ilerlemesine yol açabilir. Bu nedenle özellikle tekrarlayan veya açıklanamayan kanama ciddiye alınmalıdır.
İzmir ve Çevresinde Makattan Kan Gelmesi Değerlendirmesi
Makattan kan gelmesi; hemoroid, anal fissür, bağırsak polipleri, kolit, divertikül hastalığı, kolon kanseri veya farklı sindirim sistemi hastalıklarıyla ilişkili olabilir. İzmir ve çevresinde bu şikayeti yaşayan hastalar gastroenteroloji değerlendirmesi ile kanamanın nedeni ve uygun takip planı hakkında bilgi alabilir.
Uzm. Dr. Erhan Ergin tarafından yapılan gastroenteroloji değerlendirmelerinde hastanın kanama öyküsü, dışkılama düzeni, ağrı durumu, aile öyküsü, kan değerleri, makat bölgesi muayenesi ve gerekli durumlarda kolonoskopi bulguları birlikte ele alınarak makattan kan gelmesine yönelik kişiye uygun yaklaşım planlanır.
Ne Zaman Gastroenteroloji Uzmanına Başvurulmalı?
Makattan kan gelmesi bir kez bile olsa önemsenmelidir. Kanama tekrarlıyorsa, dışkıya karışmış kan varsa, kanama ile birlikte karın ağrısı, kilo kaybı, kansızlık, dışkılama alışkanlığında değişiklik, siyah dışkılama, ailede kolon kanseri öyküsü veya ileri yaşta yeni başlayan kanama varsa gastroenteroloji uzmanına başvurmak önemlidir.
Makattan Kan Gelmesi Hakkında Sık Sorulan Sorular
Makattan kan gelmesi nedir?
Makattan kan gelmesi; dışkıda, tuvalet kağıdında, klozette veya iç çamaşırında kan görülmesidir. Kanama parlak kırmızı, koyu kırmızı, bordo veya siyaha yakın renkte olabilir.
Makattan kan gelmesi en sık neden olur?
Hemoroid ve anal fissür sık nedenler arasındadır. Ancak bağırsak polipleri, kolit, divertikül hastalığı ve kolon kanseri gibi durumlar da makattan kan gelmesine yol açabilir.
Makattan kan gelmesi hemoroid midir?
Her makattan kan gelmesi hemoroid değildir. Hemoroid sık görülen bir neden olsa da kanamanın kaynağını kesinleştirmek için hekim değerlendirmesi gerekir.
Makattan kan gelmesinde kolonoskopi gerekir mi?
Tekrarlayan kanama, dışkıya karışmış kan, kansızlık, kilo kaybı, dışkılama değişikliği, ailede kolon kanseri öyküsü veya ileri yaşta yeni başlayan kanama varsa kolonoskopi gerekebilir.
Makattan kan gelmesi ne zaman acildir?
Yoğun kanama, siyah dışkılama, baş dönmesi, bayılma, çarpıntı, tansiyon düşüklüğü, şiddetli karın ağrısı veya genel durumda bozulma varsa acil sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.
Bu içerik yalnızca bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Kanama şüphesi acil değerlendirme gerektirebilir. Tanı, takip ve tedavi için mutlaka hekim değerlendirmesi gerekir.
